Uitgelicht
TANTE JENNY
Peter Aers
Theatermaker Peter Aers schrijft een brief aan zijn tante, die aan ALS leed. ‘Ik had je eerder gevraagd / naar een herinnering / die je zou mogen meenemen / naar het hiernamaals, / waarna je al de rest zou vergeten. / Jouw stem ligt in de schuif / hier naast me opgeslagen.’
How to become a stone
Over kijken, tijd en weerstand
Berlinde Deman
Op de openingsavond van ARTEFACT 2026 in STUK sta ik te midden van de uitgelaten sfeer van een opening: mensen in hun mooiste pluimen, een veegje lippenstift, het vrolijke santé van champagneglazen. Dan zijn er de rotsblokken van Slowed Landscapes, een installatie van Moni Wespi. Ik blijft eraan hangen. Dit is een avond die tijd vraagt.
(Niet zo) alledaagse assemblages
Tijs Fastré
Thematische expo’s als ARTEFACT in STUK kunnen door hun toegankelijke karakter een breed publiek meelokken in een open gesprek met hun werken. Waar staan ze voor? Waar verwijzen ze samen naar? Bezoekers van Grind, Grind, Grind, Release – An Exhibition as a Massage laten zich verwonderen door een veelvoud aan vormen en ondergaan zo misschien de bijzondere mogelijkheden van gezamenlijk ervaren en luisteren.
Waarom het noodzakelijk is om naar de shit van Katy Baird te kijken
Emilie Pariel
Ik hoor een essay te schrijven over Katy Bairds soloperformance Get Off – het is evident dat ik er niet niét over kan schrijven, aangezien de Britse theatermaker me tijdens haar voorstelling het podium op sleepte. De keuze tussen meegaan of blijven zitten legt een spanning bloot die door de hele voorstelling loopt: tussen kijken en meedoen, tussen afstand en betrokkenheid, tussen het verlangen om geraakt te worden en de neiging om zich af te schermen. Door het persoonlijke een podium te geven, roept Baird op om met al onze tegenstrijdigheden in het licht te gaan staan.
Het heden bemiddelen
Over kunst, kunstkritiek en hedendaagsheid
Alexander Pessers
In een snelle, hypertechnologische beeldcultuur lijkt het nodig om kunstwerken al meteen tot een spectaculaire beleving te maken, nog voor ze beschouwd kunnen worden. Immersieve tentoonstellingen zoals de Van Gogh- en Frida Kahlo immersive experience vormen hiervan het schoolvoorbeeld, maar ook het meest recente *ARTEFACT-*festival van STUK is onderhevig aan die logica van directe emotionele impact en individuele beleving, schrijft Alexander Pessers. Maar kunst heeft, net als kunstkritiek, een zekere afstand van haar tijd nodig om écht democratisch en publiek te zijn.
In geval van twijfel
Dulce Mendonça
De gedachte dat ik tot een essay moest komen, kronkelde dagenlang door mijn hoofd als een langgerekte spaghettisliert. Een essay. Een poging. Een gedachtegang. Uiteindelijk besloot ik al mijn twijfels dan maar zelf de hoofdrol te geven. Wat is twijfel precies? Wat is de kracht en de kunst ervan? Het resultaat is een heel doosje met twijfelende gedachten geworden, dat ik ooit hoop te publiceren als een literair artefact. Als smaakmaker lees je hieronder een selectie van vijf van de twijfelkaartjes waaruit dat doosje zal bestaan.
Listening to Oneself Reading Silently
Colette Broeckaert
Waar verschuilt zich het onvoltooide en onaffe in het essayistische denken, schrijven en maken? Hoe ontvouwt het essayistische zich in een onophoudelijk vertalen, verbeelden, verklanken, door en in elkaar? En hoe ontwar je wat met elkaar verbonden is, wanneer je vertrekt vanuit de veronderstelling dat alles elkaar intrinsiek overlapt? Colette Broeckaert verkent de ruimte tussen fragment en compositie, improvisatie en constructie, een ruimte waarin woorden en klanken nooit tot stilstand komen.
Het ongeschreven boek van Marcel Bénabou
Arnout De Cleene
Kan je een boek tegelijk wel en niet schrijven? Arnout De Cleene leest het vreemdsoortige Pourquoi je n’ai écrit aucun de mes livres van de Franse auteur Marcel Bénabou uit 1986. Het is een lof- en een klaagzang op het niet afwerken van teksten, die zowel herkenbaar als inspirerend is. ‘Het verlangen om ondanks de teleurstelling toch te blijven schrijven heeft iets obsessiefs.’
Gezegende vreemde
Nadia de Vries
Na de nominatie voor een literaire prijs went Nadia de Vries snel aan de aandacht die ze krijgt. Maar ook al is ze nu enigszins beroemd in literaire kringen, het stilt andere verlangens niet. ‘Ik voel me fundamenteel eenzaam omdat ik mijn dierlijkheid met niemand delen kan.’
Queer Palestine
An interview with Sa’ed Atshan
Jad Khairallah
In a world that often separates queer and Palestinian identities, Sa’ed Atshan embraces both. He views them through the interplay of personal experience and political reality. Jad Khairallah interviews the Palestinian-American Associate Professor of Peace and Conflict Studies about identity, language and solidarity, as well as the inevitable tensions that run through them. Atshan demonstrates how liberation movements can become rigid systems of critique while still allowing for complexity, connection and hope.
What If? Now What? What Is Needed Right Now?
Justine A. Chambers
Before it mutates into choreography, dance is relation: body to body, body to time – to what lingers. Justine A. Chambers approaches dance as an embodied archive that refuses closure and fixed origins. It is a means of capturing stories in motion and carrying histories that were never written down and futures that are not yet legible.
Jagers & Verzamelaars
Een ruimte voor onaffe kunst(kritiek)
Margot De Grave Loyson, Hanna De Grave Loyson
Tussen gesprek en stilte, tussen oefening en experiment, bevindt zich het kunstenaarscollectief Jagers & Verzamelaars. Samen met Anaïs Kabore en Erro Rasker brengen de zussen Hanna en Margot De Grave Loyson kunstkritiek, interdisciplinaire uitwisseling en onaf werk naar Brusselse woonkamers. In deze tekst stellen de De Grave Loyson-zussen hun praktijk voor: hoe gesprekken worden voorbereid en vertraagd, hoe ze bewust worden onderbroken, en hoe zorg en kritiek samen artistiek werk voeden.
Het goede willen voor de ander
J.Z. Herrenberg
J.Z. Herrenberg schrijft een brief aan de vriendschap. Die hecht aaneen én laat vrij. Er zijn vrienden die al decennia meelopen, anderen vergezelden de auteur voor even. ‘Vriendschap kent geen vaste locatie en kijkt op geen eeuw.’
Monsters achter de muur
Grenscinema en de belofte van een ‘ander’
Lennart Soberon
Van de grens tussen de VS en Mexico tot die tussen Vlaanderen en Wallonië: cinema laat zich gelden bij de verbeelding van wat ‘ons’ zou scheiden van ‘de ander’. Filmwetenschapper Lennart Soberon overschouwt het veld. Het dramatische en politieke potentieel van de filmische omgang met grenzen is enorm, en dat wordt vandaag volop benut: ‘Als terrein waar smokkelaars, spionnen en dissidenten ageren, zijn grensgebieden arena’s van bedreiging.’
Curatorenpraktijken #3: Radicaliteit
Laura Herman
In haar column ‘curatorenpraktijken’ werpt Laura Herman deze maand licht op radicaliteit en hoe dat modieuze woord vaak een schijngevecht verhult. We moeten terug naar de wortels van het radicale en de institutionele structuren ter discussie stellen: ‘In de hedendaagse kunstwereld wordt radicaliteit vaak gefilterd en afgezwakt door institutionele kaders die voorzichtigheid en morele consensus afdwingen.’