De Mechels-Leuvense rapper Baz is al enkele jaren actief in het Vlaamse hiphopwereldje. Op zijn nieuwe album Verandering II staat ‘Donker’, een claustrofobisch nummer met thematisch breed opgezette raps die on-Vlaams in de oren klinken.
Noise music is meer dan simpel 'lawaai'. Het gaat om een heftig statement over het bestaan en de wereld, in één lijn met de abstracte schilderkunst of het vroege surrealisme. Luister maar naar Kevin Drumm.
Van frontliederen tot foorzangers, van murder ballads tot kleinkunst. De Vlaamse liedtraditie herbergt een waaier aan genres en artiesten, en beperkt zich niet tot de grenzen van de Belgische staat. Hoe verbeeldt deze bonte verzameling Vlaanderen? Rekto:verso ging op spoedcursus bij Geert Buelens en besefte dat ‘hét Vlaamse lied’ zelf een fictie is. ‘Het wordt pas echt interessant als je ziet hoe in andere landen soortgelijke dingen ontstonden.’
‘Dear Nico, me and my wife saw you last year in Gent …’, leest het begin van een opdracht die dichter Jotie T’Hooft optekende in een exemplaar van zijn tweede dichtbundel Junkieverdriet. De bestemmeling was de Duitse zangeres, actrice en voormalig fotomodel Christa Päffgen (1938-1988), alias Nico. Op 18 juli ligt Nico 25 jaar onder de zoden, maar vergeten is ze allerminst. Op het kruispunt van pop- en beeldcultuur, van kunstscene en underground, verrijst ze als icoon, of als de onheilsgodin Hekate die in meerdere richtingen wijst.
Het nieuwe album van Daft Punk moet en zal de hele hitparade aan de kant vegen. Oorzaak van het gegarandeerde succes: revolutionaire promo; er is gewoon geen ontkomen aan. Zijn de media kritisch genoeg? En is er een alternatief?
Het was nog voor de eerste ep van de Belgische band The Germans (The Next Superstar, 2005) toen ik met een abstrahering van de Duitse bevolkingsgroep in contact kwam. Dit was in een grote donkere zaal, ergens in het jaar 2000. Rijen en rijen zeteltjes voor een groot scherm. Die zeteltjes bezet met mensen vol popcorn, frisdrank of bier. Gegiechel, gestamel, gefluister.
Het lijkt erop dat Europa de grens tussen hoge en lage cultuur manu militari bewaakt. Toch kunnen beide elkaar versterken, ja, zelfs bevruchten. In Europese monden smaakt het woord ‘folklore’ eerder vies, terwijl het in andere continenten zo vanzelfsprekend deel uitmaakt van Cultuur dat het begrip in onbruik is geraakt. Hoog tijd dus dat Europeanen zich bezinnen over hun afkomst en te rade gaan bij de grootouders.
Relaties en verschillen tussen westerse en niet-westerse culturen manifesteren zich ook in de muziek, en bij uitstek in een geglobaliseerde en verstedelijkte wereld. Naast verschillen in sociale contexten en muzikale tradities zijn er ook verschillen in intrinsiek muzikale aspecten: in muzikale structuren, ritmes, tonaliteit, verhaallijnen, harmonie en in allerlei andere cultuurspecifieke ‘codes’. Maar er is ook een rode draad door alle verschillen heen: de muziek die communiceert.
Pinkie Pie. Daar denk ik aan als ik Roosbeef hoor. Mijn rozerode My Little Pony die ik overerfde van een oudere zus. We waren toen net voorbij halfweg de jaren 1980. Pinkie Pie werd door mij als een prinses behandeld. Zij was mijn eerste liefde. Tot ik haar op die kille dag in april in brand stak. Enfin, plastic brandt niet – een levensles. Maar het smelt wel. Pinkie Pie’s linkervoorpootje verschrompelde, haar buikje blakerde zwart en haar wulpse manen schroeiden tot een klompje. Het stonk allemaal een eind weg en dat was eigenlijk behoorlijk leuk. Yes. Eindelijk volwassen, eindelijk een man. Maar het knaagde enorm en niemand die me begreep. Ikzelf nog het minst.
In augustus overleed op achtentachtigjarige leeftijd de legendarische tenorsaxofonist Von Freeman, naar wie in Chicago zelfs een straat is genoemd. ‘Alles heb ik gespeeld: ragtime, dixieland, blues, bebop, free, avant-garde – en nu heeft niemand nog enig idee wat voor muziek ik maak.’ Het portret van een absoluut vrije artiest.
Er bestaat geen radicalere vorm van kunstenaarschap dan in Mexico. De gewelddadige oorlog die er woedt tussen drugskartels, politietroepen en militaire doodseskaders, wordt al jarenlang bezongen in immens populaire drugsballades of narcocorridos. Veel van de dichters in deze oorlog zitten niet aan de kant met een tequila en een tortilla, maar begeven zich elke dag, vaak tot de tanden gewapend, op het slagveld. Ook in de feestzalen van de hel wordt namelijk hartelijk gedanst.
Wat is meer aanwezig én minder zichtbaar dan het geluid van de stad? En hoe klinken onze hedendaagse steden? In een project als Sound Localities (2011) – zowel een compilatiealbum als een rijk gevulde website – trachten verschillende kunstenaars het geluid van de stad te capteren door het uitwisselen van field recordings of veldopnames uit Gent, Brussel, London, Madrid, Hong Kong en Seoul. Zo ontstaan connecties tussen lokale ervaringen die, naar eigen zeggen, een ruimte openen voor het verbeelden van 'a wider global space'. Maar hoe moet je zulke veldopnames en hun toenemende gebruik eigenlijk duiden?
Kid A van Radiohead uit 2001 staat nog altijd hoog in mijn lijstje van belangrijkste muzikale momenten in mijn leven. Op dat album slaagde de band er als een van de eerste in een volledig vanzelfsprekend huwelijk te bewerkstelligen tussen conventionele pop-/rockmuziek en experimentele elektronica. Ineens klonk elektronische muziek niet meer futuristisch, koel, ‘postmenselijk’ en door en door technologisch, maar warm, lichamelijk, natuurlijk, weliswaar licht vervreemdend, maar tegelijkertijd ook zeer werelds en aards. De volledige omvang van de digitale revolutie in muziekproductie werd ineens kraakhelder. Zoals de Duitse mediatheoreticus Friedrich Kittler in 1995 stelde in een lezing ter ere van Brian Eno: sinds de introductie van de computer is ‘alles wat klinkt programmeerbaar’ en worden onze sonische mogelijkheden enkel nog begrensd door ons voorstellingsvermogen.
In zijn boek Retromania: Pop Culture’s Addiction to Its Own Past (2011) weet de Britse journalist en auteur Simon Reynolds de tijdgeest perfect te vangen. Meer dan ooit recyclen we met z’n allen het verleden, beweert hij. Niet alleen in de popmuziek, ook in de politiek. Maar er gloort hoop, in de vorm van dubstep en nowism: ‘Dat is de viering van het moment zelf, alsof er buiten het hier en nu niets is.’