Column & essay

Mozaiëk: voorbij alle woorden

Ik herinner het me als volgt. Een jongeman laat de drukke straat van een of andere grootstad –Taipei? – achter zich in de eenzaamheid en de stilte van een onbewoond, maar gemeubeld appartement. Tegen het raam aan de buitenkant hangt een bordje ‘Te Koop’. In de slaapkamer zit hij op de rand van het bed. Zijn boekentasje heeft hij naast zich neergezet. Op z’n schoot houdt hij een groene watermeloen tussen zijn handen. Zijn lichaam duikt ineen, als lijkt het in te storten onder de giga drukte die hij achter zich heeft gelaten, en die in de verte nog hoorbaar nasmeult. Hij kijkt lang naar de watermeloen, alsof hij wacht op een woord van de enige metgezel die hij heeft.

 

Iets uit het ondergrondse

‘Maar zou je wat jij doet dan als “underground” bestempelen?’ vroeg mijn neef aan mij tijdens een familiedag. Het was een neef met wie ik nog nooit echt had gepraat (er zijn veel neven). Het was het einde van ons gesprek, waarin hij eerst had gevraagd wat ik deed en ik vertelde dat ik theatervoorstellingen maak. Hij begon toen van alles op te sommen waarmee hij het zou kunnen vergelijken, omdat hij nog nooit naar een voorstelling was geweest. Zoiets als Hazes? Anne? Youp van ‘t Hek dan? Televisie? Film?

Bovengrondse ondergrond

Tijdens de jaren 1970 werden underground en marginaliteit nog in brede progressieve kring geassocieerd met de mogelijkheid om een waarachtiger leven te leiden. Dat is vandaag wel even anders. Wat met de culturele ondergrond van weleer?

 

Terug naar het mollenhol

Vandaag is het quasi onmogelijk om onder de digitale radar te blijven, maar dat betekent nog niet dat het verlangen naar een ondergronds bestaan is verdwenen. Alleen volstaan een eigen kachel, een met kurk afgeschermde kamer en zelfs een stel kieuwen niet langer om aan de dwingelandij van de transparante samenleving te ontsnappen. Een ondiepe duik in de romantiek van het mollenhol.

 

Een kaart om op te verdwalen

In Brussel lijken alle subculturen en nieuwe genres de kop op te steken vóór ze elders in het land nog maar bedacht worden. Hoe je weg vinden in dit kluwen? Dat is juist de charme van Brussel: haar essentie laat zich niet in kaart brengen, laat staan promoten. Deze anonieme map wil alleen maar een glimp laten zien van die grote wilskracht en noodzaak die de grootstedelijke motor van onderuit doet draaien. Lees ze als een uitnodiging.

De geste als provocatie

Het naoorlogse verhaal van de westerse underground wordt vandaag breed uitgelicht in het Parijse museumlandschap. Dat ook Japan in de jaren 1960 en 1970 een bloeiende undergroundscene had, is weinig bekend, maar blijkt uit de tentoonstelling die Le Bal wijdt aan Provoke, een collectief dat fotografie wist los te wrikken uit de ideologische en artistieke kaders van de mainstream. Maar wat moeten we anno 2016 met deze historische signalen uit het ondergrondse? Rest ons enkel het besef dat in de woestijn van het heden vormen uitgeput en uitgeleefd zijn?

 

Baas in eigen boek

Honderdvijftig jaar westerse vrouwenstrijd, dat is één lange zucht naar vrijheid en zelfontplooiing. Waar vrouwen niet geacht worden hun visie of mening te formuleren, laat staan zich te mengen in het publieke debat, biedt literatuur mee een uitweg. Decennialang gaan vrouwelijke auteurs op zoek naar hun eigen verhaal via vrouwelijke personages die hun samenleving ondergaan en bekampen. Samen schetsen hun literaire heldinnen een subjectieve geschiedenis van het feminisme: vurig en timide, op het voorplan en in de coulissen.

 

‘Faggot’ is het nieuwe ‘Nigga’

Mykki Blanco, het vermeende boegbeeld van de Amerikaanse queer en gay rap, is geen rariteit of gimmick. Het gaat om een performance van New Yorks kunstenaar Michael Quattlebaum. En ze is broodnodig in de nog steeds hypermannelijke wereld van de hiphop. ‘Mykki’ houdt ons een spiegel voor over onze dierbare, pijnlijk vastgeroeste en achterhaalde noties van zuivere identiteit en seksuele oriëntatie. Dat het uitgerekend een rapper in drag is die dit statement maakt, lijkt op het eerste gezicht misschien vreemd, maar hoeft in het licht van de geschiedenis van hiphop eigenlijk niet te verwonderen.

 

Feminist Deluxe

Dankzij sociale media als Instagram en Facebook was het nog nooit zo hot om feministe te zijn. Met posts waarin hun eigen lichaam het vehikel wordt voor (post)feministische kritiek bouwen steeds meer internetkunstenaars een digitaal oeuvre op met selfies. Al is zelfrepresentatie eeuwenoud, deze selfies verlaten de platgetreden esthetische, ideologische en historische paden van het zelfportret. Wat leren ze ons over de feministische bekommeringen van vandaag?

 

Vrouwenstrijd als culturele strijd: Egypte

Tijdens de hoogdagen van de protesten in de Arabische regio kwamen er ook veel vrouwen op straat. Velen vonden dat een hoopgevend beeld, maar op zich waren politiek actieve vrouwen niets nieuws. Wel zie je nu in Egypte meer en meer initiatieven ontstaan op de snijlijn van feminisme, activisme en kunst. Samen versterken, hervormen of ‘revolutioneren’ zij de vrouwelijke aanwezigheid in de publieke ruimte, door creatief om te gaan met de culturele erfenissen van het land.

 

IJslandse ontboezemingen

Voor wie zich afvraagt hoe meer gendergelijkheid eruit kan zien in de kunsten in België, biedt IJsland een prikkelende inspiratiebron. Voor wie van IJsland terechtkomt in België, is het vooral wennen. Waarom is feminisme hier niet gewoon een evidentie?

 

Waakhond

Onlangs lag ik in een rivier in Frankrijk. Ik lag op de rand van een dammetje en onder mij stroomde water door. Ik steunde op mijn ellebogen en keek naar mezelf. Ik staarde naar mijn buik, had bijgedachten die me zo dwars zaten dat ik niet doorhad dat er vissen aan mijn voeten zaten te knabbelen. Ik keek naar mijn benen, die licht gaven in de middagzon, maar was blij dat ze in deze houding mooier leken dan ze in werkelijkheid waren. (Ondanks het feit dat ik mezelf niet kan zien, dat ik niet weet hoe ik er werkelijk uitzie, blijf ik vreemd genoeg toch het woord ‘werkelijk’ gebruiken in relatie tot mijn uiterlijk.)

Rustig vallen

Iemand vertelde mij ooit dat Chinezen, in tegenstelling tot westerlingen, een circulair tijdsbesef hebben. Ik wist niet eens dat er tijdsbesef was. En dat het kon verschillen van cultuur tot cultuur.

 

Voorrang van links

‘Alle doemdenken heeft zeker een punt: we staan op de rand van een post-apocalyptische Mad Max-wereld. Maar juist daarom moeten we des te actiever inzetten op een nieuwe vooruitgang.’ Rond hun dertigste weten Rutger Bregman en Thomas Decreus niet alleen wat er fout loopt, maar ook waar het heen moet: tijd voor een nieuwe linkse lente.

 

Paul Masons 'Postkapitalisme'. Pamflet of profetie?

Wat moet een mens geloven? Postsecularisme voor beginners

De kritische omhelzing van technologie en kunst

Over het nut en voordeel van het trage denken. Hans Blumenberg en de radicale nieuwheid van de Verlichting

Zonde van het geld

Introductie tot de hel

Caracas' blues. Leven, liefde en angst in de gevaarlijkste stad ter wereld

Angstbezwering voor beginners

Keizerpinguïns

Tussen keuken en kansel: Martin Luther King en de angst voor de dood

Kleine apologie van het populaire

Marc Coucke of de teloorgang van het populaire

Kermis in Geraardsbergen

Het anti van de echte held

De cultuur is gansch het volk

Opstand der makke schapen

Trek me uit de Vlaamse prei

Populair is wat van ons is

Terug naar Bevergem. Waarheen met de Vlaamse comedy?

Bitter en Zoet

Achteraf gezien

Beste toekomstige decaan van mij

Gebruik uw fantasie

Drop out!

Geschiedenis is niet van gisteren

Sous les pavés, la plage

Waar is de verbeelding in ons baltsgedrag?

A Letter from BEAST

Een nieuwe leerschool der liefde

Ongehoorzaam in donkere tijden

Optimisme is het eerste verzet

Your Love And Where You Can Take It: A Motivational Manifesto Or Now You’re The Goddamn Star!

Mediadeals: kopen cultuurorganisaties hun plekje aandacht?

It’s up to brave hearts

Signalement: Iedereen een kunstenaar

Mozaïek der Mislukking

De weg naar succes, voor Broccoli en Bloemkool

Zich warmen aan een vonk. Over kunst, mislukking, ironie en mijn moeder

Het leven volgens de boekskes

I'm sorry

‘Onder elke grafsteen een wereldgeschiedenis’. Een gesprek met Sigrid Weigel over de cultuur van de martelaar

Hou er toch mee op, man!

Gideons kleine leger

Fuck bottom-up

‘Maar wie is uw doelpubliek?’

Zand

Kinderangst

Exit through de speelgoedwinkel

Wie het over stilte wil hebben, kan beter niets zeggen

Stilte als standpunt

Luisteren naar de leegte

Mozaiëk: stilte

Zich zwijgen

Egonauten en bricoleurs

Het collectieve heruitvinden

Kunstenbeleid gewenst: een brief

You are! Somebody!

Wijlen ik

Hijgen spreekt boekdelen

Oefenen in cultuur

Tijd voor de feministische slet

Hoeren

Too hot to handle?

Het bedrog van jogging pants

Merci om trager te schrijven. Papiernostalgie in een digitale tijd

Schoonheid als model - Kijken naar America’s Next Top Model

Schoon genoeg. Over esthetica in tijden van esthetisering

Er is nood aan echte kritiek

De toekomst, precies honderd jaar geleden …

Kunstkritiek 2.0

De ruimte tussen mensen

Please, help yourself! - Een interview met Zygmunt Bauman

Beste erfgenaam

Minutenlang

Het mirakel dat cinema heette - Een interview met Kent Jones

Alles voor de kunst

Koffie uit de thermos

Vlaanderen, uitgelegd aan de kinderen

Amitav Ghosh: 'Papaver was het belangrijkste handelsgewas'

Wit

Sprezzatura

Hyperbewust en lichtgelovig

Een ongerijmd gesprek met mug en olifant

De inwendige tropen

Signalement: Autonomie als waarde

Herfstlucht

Chroniqueurs van de moderne grootstad

Kom binnen, het woordgat gaat beginnen

Vast

Triomf

Leergang

De oogstappel

Lessen uit het donker. Makkelijk zat met netwerkman

Kwaliteitsdrama

Frisco Guantanamo. Rundskip

Valentijn

Rockromantiek

Zwerflicht

Bekentenissen van een eenzame netwerkman

Kan iemand het kapitalisme redden? Makkelijk zat, met Netwerkman

Puppenhaft

Frisco Guantanamo. Bubbelpop

De Big Ban in 24 gezichten

'Ich bin ein Indignado'. Makkelijk zat, met Netwerkman

R.I.P. La Harvey

Knikkeren in de woestijn

Frisco Guantanamo. De zak van Sinterklaas

'We moeten onze cultuur weer opblazen.' Makkelijk zat met Netwerkman

Obsceen wuivende hand

Het onzichtbare geweld

Geweld

Frisco Guantanamo. Paniek in de westhoek

De Uitsmijter: lijden voor de kunstkritiek Akkkefietje over Alphavillle

Het heerlijke alaam

Griezelige gedachte

Gemeenschap met de dingen

Requiem voor de jukebox

Het spoorloze

Modernistische muzak

Het lijf mag je hebben, maar de kop is van mij (deel 5)

Het lijf mag je hebben, maar de kop is van mij (deel 4)

Voice Magic

Het lijf mag je hebben, maar de kop is van mij (deel 3)

Het lijf mag je hebben, maar de kop is van mij (deel 2)

Het lijf mag je hebben, maar de kop is van mij (deel 1)

Bulders Briest

Q is kut for you

Netwerkman meets Günter Walraff

Pat Donnez als allrounder

Van uw vrienden moet ik het hebben

Netwerkman neemt zijn hoed af voor ongerijmd volk met een hoek af

De valkuilen van het menszijn: dr. Phil

Temptation is geen pretje

Nic nac in een rok

Beleg op basis van zoete multiculi op Tom Naegels' wijze

De man die zijn lever tot de orde roept

Belle brandt een kaars voor Selder Simonaars

Kippenvel met weerhaakjes

iPod Utopia