Elvis Peeters is een schrijver die je koestert. Onbekend voor velen, maar meestal zwaar bemind door wie hem kent. Peeters vertelt verhalen van kleine mensen in kleine Vlaamse dorpen. Maar wat ze in die dorpen beleven, is vaak grimmig en bijna grotesk. En voor wie goed leest, zijn die dorpen ook metaforen voor een wereld die brandt. Zo ook in Dinsdag, de enige Vlaamse roman die de shortlist van de Libris Literatuur Prijs haalde.
Kap Bambino is een nauwelijks definieerbare splinterbom, die me onmiddellijk bij de lurven vatte. Hoe kan het ook anders? Met die uiterst bevreemdende en verschroeiende mengeling van alles wat rauw is. En vooral ook met hun onnavolgbaar opzwepende performance.
In Wat is de wat schrijft Dave Eggers de 'fictionele autobiografie' van Valentino Achak Deng. Die overleefde de gruwelijke burgeroorlog die Soedan tussen 1983 en 2005 teisterde. Zijn jeugd was een langgerekte vluchtpoging: eerst naar veiliger oorden in zijn eigen land, dan naar de vluchtelingenkampen in Ethiopië en Kenia en uiteindelijk naar de Verenigde Staten, waar zijn leven wel comfortabeler maar niet vanzelfsprekender werd. De manier waarop het verhaal van Valentino verteld wordt, levert een document op dat elk vleugje cynisme in de kiem smoort: Eggers zet ons immers met de rug tegen de muur, en dat doet pijn.
Zichzelf te veel bestoefen is niet alleen gevaarlijk, het is ook niet echt sympathiek. Dat weet iedereen allang. Wij dus ook. En toch moeten we deze keer onszelf eens bestoefen, heel even maar. Want we zijn trots, en geen klein beetje. Surf maar eens naar www.rektoverso.be en u weet meteen waarom. Maandenlang hebben we eraan gewerkt en nu is hij klaar: de nieuwe website van rekto:verso is een feit.
Maltus heet de tweede roman van Hans den Hartog Jager. Hij vertelt daarin het verhaal van Martin Maltus, een man die experimenten uitvoert op dieren en aan de hand daarvan onderzoek voert naar de gevolgen van overbevolking. Daarmee jaagt hij de Nederlandse publieke opinie, die immers helemaal in de ban is van dierenrechten, tegen zich in het harnas: dieren zijn als mensen, ze hebben gevoelens en rechten. Maltus is een allegorie van een samenleving die verloren gelopen is. Het boek vertelt het verhaal van een man die een kompas heeft maar het stukje bij beetje niet meer lezen kan.
In het Fotografiemuseum van Amsterdam (FOAM) loopt momenteel een bijzondere tentoonstelling: Plaats Delict Amsterdam - foto's uit het politiearchief 1965-1985. De foto's zijn genomen door de recherche, op plaatsen waar een misdrijf werd gepleegd, meestal een moord. Ze tonen de plaats van de misdaad zoals die er nog onaangeraakt bij ligt. De beelden zijn ronduit shockerend: ze weigeren het getoonde te verbloemen en zijn met geen enkel esthetisch oogmerk gemaakt. Een lijk dat over een trap heen gedrapeerd ligt, hoofd naar beneden; een man die zelfmoord pleegde en tussen de lege flessen en pillendozen ineengezakt ligt: het zijn maar twee voorbeelden van een lange reeks beklijvende beelden. Het gaat hier om puur functionele foto's die ten dienste stonden van een gerechtelijk onderzoek. Door ze tentoon te stellen in een fotografiemuseum verliezen ze deels die functionaliteit. Ze dienen niet langer om een delict te onderzoeken, maar zijn er in de eerste plaats om bekeken te worden. Ze zijn misschien niet als kunstwerken gemaakt, maar worden nu wel met die ogen bekeken.
We lazen het in de krant. Het doek viel over Deng. Het zelfverklaarde lijfblad van een klein, maar vastberaden stukje progressief Vlaanderen is dood. Het enige commerciële blad in onze regio dat echt een stevig paar kloten had, vindt blijkbaar geen geldschieters meer. De godverdomde koppigheid die elke Deng opnieuw zo Deng maakte, daar hield ik van.
Raymond Depardon is fotograaf, documentairemaker maar ook regisseur van drie speelfilms. Hij is een kleine God. In Frankrijk althans, want daarbuiten is zijn werk nagenoeg onbekend. En dat is onterecht want zijn werk verdient al onze aandacht. Sinds kort is veel van zijn filmwerk beschikbaar op dvd, zoals bijvoorbeeld Afriques. Comment ça va avec la douleur? Het is ongetwijfeld een van de meest bijzondere documenten over Afrika. Niet in de eerste plaats omwille van de thematiek die hij behandelt, maar wel door de doorgedreven persoonlijke aanpak die Depardon ervoor uit de kast heeft gehaald. Zijn film toont liefde en bezorgdheid tegelijk. En dat zijn we niet gewoon.
We reden in gesubsidieerde busjes naar Brussel. De sector was massaal aanwezig. Iedereen had het druk druk druk. Al binnenkomend dansten we de polonaise. Sommigen kwamen pro forma, anderen uit protest. Zij hadden geen geld gekregen, of toch veel te weinig. Ik vroeg me af of kunstenaars die hun subsidies kwijt zijn nog wel thuishoren op de nieuwjaarsreceptie van de gesubsidieerde sector en werd van die vraag een beetje ongemakkelijk.
KONTRO
VANDAAG IN MIJN PLATENKAST, MORGEN OP eBAY
: Jeroen Rombaut
Zes woorden om in te lijsten: Bryan Adams, Céline Dion, Alanis Morissette. Wie neemt het mij dan kwalijk als ik me voorstander verklaar van een Canadees cultureel exportverbod? Als het aan mij ligt, geldt dat ook voor The Arcade Fire. Hun populaire landgenoten zijn makkelijker te negeren, mijd gewoon de Radio Donna's van deze wereld. Helaas is dat voor deze Canadezen niet zo simpel. Ze begeven zich op mijn terrein, dat van de fijne muziek. De Boer Kevin in mij heeft alvast zijn oordeel klaar: 'Van mijn erf, en rap!'
Velen onder u weten het wellicht nog. Goed een jaar geleden was rekto:verso niet zomaar een tijdschrift voor kunstkritiek, maar een gratis tijdschrift voor kunstkritiek. Verspreid op 5000 exemplaren, via een twintigtal verdeelpunten in Vlaanderen. Omdat gratis natuurlijk niet echt bestaat, en wij vorig jaar niet over de poen beschikten om dat feestje langer vol te houden, vroegen we het voorbije jaar uw bescheiden bijdrage, in de vorm van een heus (steun)abonnement. Met succes: vierhonderd abonnementen hebben we verkocht. Daar hoeven we naar onze bescheiden mening niet écht beschaamd om te zijn, maar 5000 lezers vonden we toch leuker. We kregen meer reacties, meer spontane inzendingen, meer fan- en hatemail.
Vorig jaar belandde Pam Emmeriks bundel Het wonder werkt. Verhalen over kunst op de shortlist voor de Ako literatuurprijs. Dat was op zich al een bescheiden wonder, want vaak gebeurt het niet dat je met 'verhalen over kunst' op zo'n lijstjes terechtkomt. Emmeriks teksten combineren heel veel expertise en kennis met een bijzonder grote bevattelijkheid. En als het even kan, zijn ze nog grappig ook. Toen de Culturele en Literaire Tijdschriften vzw aan rekto:verso vroeg om één van de lezingen in de Notebohmreeks in te vullen, was onze keuze snel gemaakt. We hebben Emmerik uitgenodigd om op 22 mei een lezing te komen geven.
Deze zomer was ik in Manchester, op het Contacting the world-festival. Een week lang ontmoetten Britse en buitenlandse jongerenpodiumgroepen (afkomstig uit Moslimlanden) er elkaar. Ze wisselden ervaringen uit, toonden hun werk aan elkaar. Er waren workshops en debatten. Een gezelschap uit Londen werd geconfronteerd met een troep uit Bangladesh. Een groep uit Maleisië met een bende uit, off all places, Oldham. Het podium dat ik te zien kreeg was overwegend middelmatig.
Tijdens een retrospectieve van zijn films moet de Oostenrijkse filmmaker Michael Haneke zijn publiek ooit een 'verontrustende avond' hebben toegewenst. Maar wat is dat, 'verontrustend'? Is een goedgemaakte thriller verontrustend, of is er meer nodig?