Voor illustrator-cartoonist Brecht Vandenbroucke (VDB) gelden strips zoals zijn eigen debuutalbum White Cube als een ‘kunstvorm’ – lees: ze leven niet meer op gespannen voet met ‘kunst’. Hiermee lijkt de angel uit een oud zeer… Of toch niet? Wat is die ‘kunstvorm’ dan precies?
Het beeldverhaal – in de vorm van strips, graphic novels, prentenboeken of andere – kan men bedrijven als de kunstzinnige co-mix tussen tekst en teken(ing). Natuurlijk is ook film of theater een zaak van woord en beeld, maarde negende kunst spatialiseert en temporiseert deze dimensies op papier, tegenwoordig het vaakst in boekvorm. Het gaat om visuele literatuur waarbij het spel met herhalingen steeds om de hoek loert. Neem It’s not an ocean… van Céline Hudréaux en Geert Ooms: een leesles in zovele echo’s.
In zijn jongste strip, Arsène Schrauwen (Part one of three), zet Olivier Schrauwen een subtiel surrealistisch betoog op, waarmee hij om ’s mensen seksuele ongemak en onze nationale mythes de kinderlijke idiotie van het stripverhaal wikkelt.
Yvan Alagbé, maquisard van de continentale striproman, bundelde recent een aantal kortverhalen rond zijn vaste thema’s: immigratie, onderdrukking en koloniaal verleden. Nègres jaunes et autres créatures werd een van de betere uitingen van het hedendaagse, alternatieve stripgebeuren.
Het stripwerk van Brecht Evens wordt sinds enkele jaren in binnen- en buitenland gevierd om de frisse kleuren, de ‘levensechte’ dialogen, de feestelijke verhalen. Ook zijn laatste boek De liefhebbers is een zeer hedendaagse graphic novel. Maar die is klassieker dan hij lijkt. Zeker wanneer je hem leest met de bril van stripkenner Thierry Groensteen, die onlangs een update uitbracht van zijn vermaarde stripgrammatica.
Tien jaar lang werkte het Vlaams Fonds voor de Letteren aan ‘de nieuwe Vlaamse strip’. We kunnen tegenwoordig pochen met een boekenrek vol frisse, hedendaagse stripverhalen van internationaal niveau. Maar toch is niet iedereen tevreden met deze generatie stripmakers en de subsidies die zij krijgen. Anderen, zoals striptekenaar Sébastien Conard, vinden vooral dat het wat gekker mag – experimenteler. Hij doet het Vlaamse stripbeleid enkele voorstellen.
De boekenmarkt heeft zijn voorkeuren qua vorm en inhoud, qua genres en thematieken. Bijgevolg vallen afwijkende stijlen en formaten soms buiten beeld. Nochtans vindt vernieuwing niet steeds plaats binnen de veilige grenzen van de vertrouwde verschijningsvormen. Experiment is nodig, ook wat het boekobject zelf betreft. Het boekontwerp maakt immers wezenlijk deel uit van het beeldverhaal. En dat heeft Tim Enthoven goed begrepen, zo bewijst hij met zijn debuut Binnenskamers.
Graphic novels worden door hun uitgevers graag in een fraai formaat op de markt gebracht. Zo proberen ze de uitgave een aura van kwaliteit te verlenen, de graphic novel een plaats te geven in de literaire canon. Davide Reviati's laatste behoort ongetwijfeld tot die nieuwe canon, en gelukkig niet alleen om de verpakking. Die turf kan cover tegen cover staan met kleppers van Marjane Satrapi of Chris Ware.