rekto:verso

Kinderteelt

‘In Artis ken ik ’n oppasser die met de tijgers weet om te gaan. Een ander is geschikt voor de vogels. Ook de kunstmatige vischteelt heeft z’n specialiteiten. Maar kinderen houdt ieder.’ Zo schreef Multatuli in 1862, honderdvijftig jaar geleden, de simpele menselijke voortplanting af, en pootte hij het idee ‘opvoeding’ in de plaats. Zo voorspelde hij tegelijk, met enig cynisme, misschien ook wel de overbevolking van deze eeuw. ‘Het is zonderling dat zoovele menschen zich verstouten kinderen te hebben’, waarschuwde hij nog.

 

Zand

Het schilderij is van Pierre Bonnard, heet L'enfant au pâté de sable en laat een kind zien met een emmertje en een schopje. Het kind zit op een zonovergoten binnenplaats en is verdiept in zijn handeling: spelen met zand. Het is er alleen en weet niet dat het geschilderd wordt. Het is nietsvermoedend.

 

De opstandige Rus

In het Russische drama Leviathan (2014) bindt een man de strijd aan met een lokale burgemeester en diens corrupte onteigeningsplannen. Van dit sombere dorpsverhaal brouwt regisseur Andrej Zvjagintsev een vernietigende en bij momenten verrassend grappige parabel over een monsterachtig systeem dat even meedogenloos als onverschillig is. Voor zijn film nam Zvjagintsev de roebels van de Russische regering in dank aan, maar tegelijk zet hij diezelfde machtshebbers subtiel te kijk.

 

Begin zonder einde. De kindertijd van de kunstenaar

Jong geleerd is oud gedaan. Dat geldt voor dribbelwonders in het voetbal, maar evengoed voor pianovirtuozen. In beeldende kunstkringen worden uitzonderlijk talent en pure verbeeldingskracht echter hoger ingeschat dan technische vaardigheden. Kan het kunstenaarschap met de paplepel worden ingegeven of beslist een kind vooral zelf of het artistieke spelletje iets voor hem of haar is? De genese van de kunstenaar ontrafeld.

 

A tale of two houses: theater en school

Over het onderwerp ‘theater op school’ is al veel inkt gevloeid. Toch is er altijd één grote afwezige: de leerling zelf. Als die al in beeld komt, lijkt dat steeds om aan te tonen dat er een probleem is. Hij of zij moet met stokken de theaterzaal ingejaagd worden, om daar dan de boel te verstoren of net in slaap te vallen. Hoog tijd om het oor te luisteren te leggen bij de doelgroep zelf. Wat vinden leerlingen van het theateraanbod via de school? Zij willen bij bezoek aan de schouwburg minder taken, en meer diversiteit.

 

Echo’s redding. Twee onbeantwoorde brieven aan Ana Torfs

Ana Torfs komt thuis. In WIELS, het Centrum voor Hedendaagse Kunst in haar eigenste Brussel, blikt ze deze herfst terug op de oogst van haar artistieke omzwervingen in de voorbije vijf jaar: zes installaties waarvan slechts één eerder in België te zien was en waaronder ook één nieuwe, in de meest uiteenlopende media (van fotografie tot jacquardtapijt), altijd met tekst als basis. Hun uiterste diversiteit toont ook wat hen intiem verbindt: een onderzoek naar bronnen waarin de wereld zoals we die ons rationeel en geordend voorstellen als een fantasmagorie verschijnt, een even systematisch als denkbeeldig discours. Torfs ontrafelt zijn textuur, weeft weer samen tot een ander beeld, een andere geschiedenis, een spiegel van onze alteriteit. In de narcistische alleenspraak van de westerse rede speurt Torfs naar een oorspronkelijke meerstemmigheid – een echo van wat de nimf Echo ooit deed – door haar raison haast dwangmatig te hernemen. In die zin vindt Torfs’ zeer gestileerde, methodische werk in Echolalia, zoals de terugblik heet, ook een nieuwe bestemming, te beginnen met Displacement (2009). Net door het te hernemen, terug van zijn reis door de wereld, begint haar werk nu zelf meerstemmig te zingen. Ana Torfs komt thuis, Ana Torfs komt thuis. Met elke herhaling vindt ook een lichte verschuiving plaats. Het enige wat je kunt doen, is resoneren. Met enkele brieven. ‘Elk verhaal vertelt van een reis.’

 

Kinderangst

Denken over de kindertijd spreekt tot de verbeelding. Het is die enorm intense, sterk bepalende, maar toch relatief korte periode waaraan we de diepste herinneringen bewaren. In het beste geval zijn die gedrenkt in zoete nostalgie naar die tijd van geborgenheid, speelse vrijheid en zorgeloosheid. Maar als we de stroom van recente publicaties mogen geloven, is die onbezorgde kindertijd definitief passé, in elke betekenis van het woord. Onze houding tegenover het nageslacht is op zijn zachtst dubbelzinnig te noemen.

 

Exit through de speelgoedwinkel

Wat gaat er boven de goddelijke obsceniteit van de speelgoedwinkel? Misschien alleen het verdriet als je er buiten komt. Voor wie binnengaat, is er geen weg terug: je wordt ingeleid in de wereld van de volwassenen, starende objecten trekken je aan en stoten je af. Drie auteurs staren terug, zoeken zich een eigen plekje tussen de rekken en vragen zich af wat speelgoed en speelgoedwinkels over onze culturele kijk op kinderen vertellen.

 

Zijn de dagen van de muziekdocumentaire geteld?

De muziekdocumentaire is terug van weggeweest. Even leek het erop dat het genre was uitgezongen, maar sinds de Oscar voor beste documentaire twee jaar op rij naar een muziekfilm ging, vinden steeds meer rockumentary’s hun weg naar het grote scherm. Toeval of niet? De eigenzinnige docu-fictie 20,000 Days On Earth over Nick Cave, vanaf 29 oktober in de zalen, stemt alvast hoopvol.

 

Rekto:verso gaat op bosklas, wil je mee?

De tijden zijn even onzeker als boeiend, zowel in de cultuursector als in de samenleving. De oude antwoorden voldoen niet meer, het is nu aan een nieuwe generatie. Hoe kan en moet het anders? Rekto:verso nodigt 40 andere zielen van max 40 jaar uit om zich vier dagen terug te trekken in de bossen: van 8 tot 11 januari 2015, in Noord-Frankrijk. Dit is een experiment in een collectief gesprek, op zoek naar nieuwe antwoorden. Wil je mee? Meld je aan voor 3 november, dan stellen wij een evenwichtige groep samen. Omdat iedereen hetzelfde aanvoelt, maar er een kader mist om dat te delen.

 

Lees rekto:verso 63

Hart boven Hard

Commentaar


  Sinds we het kind zijn gaan bekijken als een aparte vorm van mens, bestaat er zoiets als kindcultuur: een specifiek aanbod voor en met jonge snaken. Zoom je daarop in, dan lees je niet alleen de grote wereld van vandaag in het klein, maar zelfs de toekomst. Waar moet het heen met ons nageslacht? Een dossier vol kindbeelden en cultuur voor kids, door en voor volwassenen die ze uitknijpen.  

Advertentie